TRUYỀN GIÁO: NHIỆM VỤ CỦA TRUYỀN THÔNG CÔNG GIÁO
1. Truyền thông Công Giáo – phương tiện loan báo Tin Mừng
Loan báo Tin Mừng – một sứ mệnh khẩn thiết và trọng đại mà Chúa Giê-su đã trao phó lại cho Giáo Hội thi hành. Giáo Hội ý thức được sứ mệnh trọng đại đó, vì thế Giáo Hội không ngừng mời gọi, thúc dục con cái mình hăng hái dấn thân loan báo Tin Mừng. Đức cố Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II đã nói: “Toàn thể hội thánh đón nhận lệnh truyền của Đức Kitô : “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng cho mọi loài thọ tạo” (Mc 16, 5). Vậy tất cả hội thánh có tính thừa sai và phúc âm hoá, sống trong một tình trạng truyền giáo liên lỉ. Làm Kitô hữu nghĩa là làm những người thừa sai tông đồ, khám phá ra Đức Kitô chưa đủ, phải mang Người đến cho người khác nữa !”. (Xem: Nói với bạn trẻ hôm nay). Lệnh truyền này không chỉ dành cho hàng Giáo sĩ, Tu sĩ, nhưng cho tất cả mọi người, trong mọi lĩnh vực, trong mọi thời kì.
“Vì Giáo hội Công giáo được Chúa Kitô thiết lập để mang lại ơn cứu độ cho hết mọi người do đó có nhiệm vụ phải rao giảng Phúc Âm, nên Giáo hội Công giáo cũng nhận thấy mình có bổn phận dùng cả phương tiện truyền thông xã hội để loan báo ơn cứu độ và dạy con người sử dụng chúng cách đúng đắn.
Như thế, Giáo Hội đương nhiên có quyền sử dụng và sở hữu bất cứ loại nào trong các phương tiện truyền thông xã hội, tuỳ theo sự cần thiết hay lợi ích cho việc giáo dục Kitô hữu và cho việc phục vụ ơn cứu độ các linh hồn.”(Xem: Sắc lệnh Inter Mirifica của Công đồng Vatican II về các phương tiện truyền thông xã hội, số 4).
Để thực hiện được nhiệm vụ truyền giáo đầy thử thách đó trong thời đại ngày nay. Giáo Hội dưới sự linh hứng của Chúa Thánh Thần đã có những sáng kiến và can đảm sử dụng các phương tiện mới.
ĐHY Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh Tarcisio Bertone nói với các tham dự viên trong Hội Nghị Thế Giới Truyền Hình Công Giáo: “Giáo Hội không còn đặt vấn đề là có nên sử dụng phương tiện truyền thông hay không mà là Giáo hội phải sử dụng nó thế nào để hoàn thành tốt hơn và trung thành thi hành mệnh lệnh truyền giáo của chính Chúa Giêsu và làm thế nào có thể đáp ứng một cách thích hợp cho nhu cầu của thời đại chúng ta”. (Xem : http://vietcatholic.net/News/html/38129.htm)
Trong bài viết giới hạn này chúng ta cùng lược qua một vài thống kê về tình hình sử dụng internet – một phương tiện truyền thông mới, phác thảo ra những thách đố, và lược qua những nguyên tắc của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo để chúng ta có một động lực, một chuẩn mực để sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại vào sứ vụ loan báo Tin Mừng.
2. Truyền thông Công Giáo – một chân rời rộng mở
Nói đến truyền thông là nói đến một lĩnh vực rất phong phú, nó bao gồm sách, báo, phim ảnh, phát thanh, truyền hình, internet,…
Ngày nay không ai có thể phủ nhận được rằng “Các phương tiện truyền thông xã hội đã trở nên quan trọng đến nỗi đối với nhiều người, đó chính là phương thế chính yếu để thông tin và giáo dục, để hướng dẫn và kêu gọi con người trong những ứng xử của mình với tư cách một cá nhân, gia đình hay xã hội”. (Xem: Huấn thị Thời đại mới, số 1)
Trong bài này xin đưa ra một vài số liệu thống kê, cụ thể là những thống kê về số người Công Giáo và những người sử dụng internet – một phương tiện truyền thông mới trên phạm vi toàn cầu và cách riêng ở Việt Nam để mọi người chúng ta có một cái nhìn tổng quát và thêm động lực dấn thân vào lĩnh vực truyền thông mới này.
Thống kê dân số Công Giáo thế giới
Chúa Nhật truyền giáo năm nay(24/10/2010), Thông tấn xã Fides đã công bố các số liệu về các hoạt động truyền giáo trên khắp thế giới tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2008 theo niên giám của Tòa Thánh như sau:
- Dân số thế giới là: 6,698,353,000, tăng 81.256.000 so với năm 2007
- Dân số Công Giáo là: 1.165.714.000, tăng 19.058.000 so với năm 2007
(Xem: Bảng thống kê về Giáo hội Công Giáo: http://vietcatholic.org/News/Html/84679.htm)
Thống kê dân số Công Giáo ở Việt Nam
Năm 1970, theo thống kê của Thánh Bộ Truyền giáo, dân số Việt Nam là 38.113.000 trong đó có 2.491.839 người tín hữu, người Công giáo chiếm 6,5% dân số (Xem: PX. Đào Trung Hiệu, O.P., Cuộc lữ hành đức tin, II, tr. 237-251.)
Theo số liệu từ trang mạng của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam thì tỉ lệ còn rất nhỏ: 6,1% trên tổng số 78,2 triệu dân (Xem : http://hdgmvietnam.org/dan-so-cong-giao-tai-chau-a/2000.57.7.aspx).
Theo số liệu từ Catholic Hierarchy thì số người Công Giáo là 5.658.000 người trên tổng số là 82.321.000 dân, chiếm 6,87% dân số vào năm 2005.
(Xem: http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html)
Năm 2009, dân số Việt Nam (tính đến ngày 1-4-2009) là 85.846.977 người, số người Công giáo (tính đến ngày 31-12-2009) là 6.281.151 người, tỷ lệ khoảng 7,3%. (Xem: http://truyenthongconggiao.org/Default.aspx?tabid=131&ctl=ViewNewsDetail&mid=511&NewsPK=4502).
Thống kê về số người sử dụng internet
Sau đây là một vài thống kê về số người sử dụng internet theo số liệu của Trung tâm số liệu quốc tế Internet World Stats, được cập nhật đến ngày 30 tháng 6 năm 2010.
+ Trên toàn thế giới
- Tổng số dân là: 6.845.609.960 người.
- Số người sử dụng internet năm 2000(tính đến 31/12/2000): 360.985.492 người
- Số người sử dụng internet năm 2010 (tính đến 30/06/2010): 1.966.514.816 người.
- Số người sử dụng internet/ tổng số dân: 28.7 %
- Mức tăng trưởng từ 2000-2010: 444.8 %
(Xem: http://www.internetworldstats.com/stats.htm)
+ Ở Việt Nam
- Tổng số dân: 89.571.130 người
- Số người sử dụng internet năm 2000(tính đến 31/12/2000): 200.000 người
- Số người sử dụng internet năm 2010(tính đến 30/06/2010): 24.653.553 người
- Số người sử dụng internet/ tổng số dân: 27.5%
- Mức tăng trưởng từ 2000-2010: 12.0345%
(Xem: http://www.internetworldstats.com/asia.htm#vn )
Một vài thống kê về Dân Chúa trên internet
Vào ngày 3.1.2006, cơ quan thông tấn bán chính thức của Vatican là Fides đã đưa tin rằng:
- Trang www.totustuus.it, cũng tìm được hầu như trên 50,000 trang nối kết
- Một trang www.siticattolici.it có 10,000 trang nối kết
- 2,500 trang thuộc các giáo xứ,
- 2,000 trang tổ chức và các nhóm Công giáo tư nhân,
- 1,222 trang thuộc các Dòng tu và các tổ chức đạo,
- 589 trang nói về tổ chức Công giáo
- 403 trang thuộc các Đại học hay Trung tâm văn hóa Công giáo và
- 353 trang liên hệ tới Truyền thông Công giáo.
-
- Thánh nhạc (tăng 33.6%),
- Phát thanh và Truyền hình Công giáo (tăng 32.8%)
- và nghệ thuật (tăng 31.5%).
Theo như một bài báo đăng trên http://vietcatholic.org/News/Clients/ReadArticle.aspx?ID=84327 tựa đề: Người Công Giáo đang thua trận trên các bộ máy tìm kiếm (search engines). Chúng ta dễ dàng thấy rằng hệ thống truyền thông của chúng ta chưa đủ lớn mạnh để có thể nối kết được đến với những người đang có nhu cầu thông tin về Giáo Hội. Những thách đố đó có thể là do bên ngoài hoặc do chính chúng ta tạo nên nhưng mỗi người chúng ta cũng cần phải tự vấn lại tại sao tình trạng đó lại xảy ra?
3. Những thách đố cho truyền thông Công Giáo
Càng ngày các phương tiện truyền thông càng có những ảnh hưởng rất lớn đến đời sống con người. Chúng mở ra cho con người chúng ta cả một chân trời mới, chúng chứa bao nhiêu là tài nguyên quý giá, hữu ích cho nhiều mục đích khác nhau. Nó có thể giúp con người giải trí, trao đổi liên lạc thư tín, học tập,… Nhưng nó cũng tiềm tàng nhiều rủi ro, nhiều thứ tạp nham vô bổ, có rất nhiều trang mạng độc hại, kích thích tình dục, bạo lực, chia rẽ, bôi nhọ cá nhân, tổ chức và cả các tôn giáo,…
Truyền thông phải đối diện với những tình cảnh khó khăn do tình hình chính trị, xã hội mang lại. Nhiều người lợi dụng truyền thông để nhằm mục đích chính trị, thương mại dẫn đến một sự sa sút trong đạo đức, luân lý.
Truyền thông Công Giáo còn phải đối diện với một thực trạng rất nguy hiểm đó là chủ nghĩa duy tương đối: “thế giới của các phương tiện truyền thông đôi khi có thể rất vô tình, thậm chí đối nghịch cả với đức tin và luân lý Kitô giáo. Một phần là vì văn hoá của các phương tiện truyền thông bị thấm nhiễm sâu xa một cảm thức điển hình của thời kỳ hậu hiện đại là: chân lý duy nhất có giá trị tuyệt đối là chẳng có chân lý nào tuyệt đối hay nếu có thì trí khôn của con người cũng không thể nào tiếp cận được, và vì thế, chúng hoàn toàn không thích đáng” (Xem: Đức Gioan Phaolô II, Thông điệp nhân ngày Quốc tế Truyền thông lần thứ 35, số 3.)
- 4. Những chuẩn mực cho truyền thông Công Giáo
Chuẩn mực của các nhà truyền thông Công Giáo chính là Đức Giê-su Ki-tô. Các nhà báo, kí giả Công Giáo cần là những người có đời sống nội tâm sâu sắc, có sự liên hệ mật thiết với Chúa qua bí tích Thánh Thể vì chúng ta không thể cho những gì chúng ta không có. Bên cạnh đó, chúng ta cần học hỏi kĩ lưỡng Học Thuyết Xã Hội Công Giáo, vì “những nguyên tắc của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo đặt nền tảng trên luật tự nhiên, vì thế được xác nhận và củng cố trong niềm tin của Giáo Hội nhờ Tin Mừng của Đức Ki-tô.”(ĐHY Angelo Sodano, Lời Giới Thiệu cho Học Thuyết Xã Hội Công Giáo, 3)
Học Thuyết Xã Hội Công Giáo có những nguyên tắc hướng dẫn đến hầu như tất cả mọi phương diện của đời sống con người như: Gia đình, tôn giáo, xã hội, chính trị, kỹ thuật, giải trí, văn hóa, kinh tế,… Sau đây chúng ta cùng sơ lược qua những nguyên tắc nền tảng của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo được linh mục Bryon, SJ tóm gọn lại trong cuốn Mười Nguyên Tắc Của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo (Ten Building Blocks of Catholic Social Teaching, America, Oct. 31, 1998).
1. Nguyên tắc nhân phẩm
2. Nguyên tắc tôn trọng sự sống nhân bản
3. Nguyên tắc hiệp hội
4. Nguyên tắc tham gia
5. Nguyên tắc ưu tiên chọn người nghèo và người cô thế
6. Nguyên tắc liên đới
7. Nguyên tắc quản lý
8. Nguyên tắc phụ đới
9. Nguyên tắc bình đẳng
10. Nguyên tắc thiện ích chung
(Xem: Vũ Văn An, Mười Nguyên Tắc Của Học Thuyết Xã Hội, http://www.ubmvgiadinh.org/?open=contents&display=2&id=2587)
Các nhà truyền thông cần áp dụng những nguyên tắc này để làm chứng nhân cho sự thật, công lý, làm cầu nối dựng xây hòa bình, đối thoại, và để thăng tiến tự do của con người. Hơn hết, khi chúng ta thực hành được những giá trị đó của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo, chúng ta đang thực hiện sứ mạng loan báo Tin Mừng.
Để kết thúc xin mượn lời ĐHY Tarcisio Bertone gửi đến các nhà truyền thông Công Giáo: “Đừng nên sợ dấn thân vào kĩ thuật mới, hãy tham phần vào với niềm hy vọng và tin tưởng, cần phải cổ võ sự hiện diện vui tươi, sáng tạo và chuyên nghiệm vào truyền hình. Chúng ta phải là những người thợ đồng hành của sự thật hầu có thể cung cấp Tin Mừng của Chúa trong những hình thái nhiều mặt của truyền thông: nghe, nhìn, đang khi làm chứng cho vẻ đẹp của tạo dựng”.
(Xem: http://vietcatholic.net/News/html/38129.htm)
Paul Minh Nhật